Jij leeft in je doel. De details, het vakjargon, de nuances die alleen iemand uit het vak ziet. Maar de mensen die je nodig hebt om er te komen, een klant, een partner, je bestuur, je familie, zitten er niet in. En als zij je doel niet snappen, krijg je ze niet mee. Het vervelende is dat juist je expertise daarbij in de weg zit.
De vloek van de kennis
Er bestaat een naam voor het probleem: de vloek van de kennis. Zodra je iets goed begrijpt, kun je je niet meer voorstellen hoe het is om het niet te begrijpen. Wat voor jou vanzelfsprekend is, sla je over. Je gebruikt termen die je collega's wel kennen, je springt stappen over, je gaat ervan uit dat de ander de context heeft. Diegene knikt beleefd, haakt stilletjes af, en jij denkt dat het is overgekomen.
Hoe meer je van iets weet, hoe moeilijker het wordt om het simpel uit te leggen. Niet omdat je het niet kunt, maar omdat je vergeten bent hoe het was om het nog niet te weten.
Kijk naar de ondernemer die zijn dienst pitcht aan een investeerder. Vol vuur legt hij zijn architectuur, zijn integraties en zijn roadmap uit. De investeerder knikt, stelt geen vragen en belt niet terug. Niet omdat het plan slecht was, maar omdat hij nooit hoorde welk probleem het oploste.
Niet begrepen worden kost je meer dan je denkt
Mensen steunen wat ze begrijpen. Een klant koopt geen dienst die hij niet snapt. Een investeerder zet geen geld in een plan dat hij niet kan navertellen. Je gezin heeft geen geduld met een doel waar ze niets van zien. Een doel dat alleen jij begrijpt, draag je in je eentje.
Vaak ligt het niet aan de luisteraar. Die is niet dom of ongeïnteresseerd. Hij krijgt alleen geen ingang. En zonder ingang geen steun.
Simpel is niet hetzelfde als dom
Veel experts vinden het eng om iets eenvoudig te brengen. Alsof je het tekortdoet, alsof je de nuance weggooit. Maar simpel uitleggen is iets anders dan dom doen. Het is de kern eruit halen en in de taal van de ander zetten, zonder dat de inhoud verandert.
Dat is moeilijker dan ingewikkeld praten. Ingewikkeld doen kan iedereen die genoeg weet. Iets helder maken vraagt dat je precies snapt wat de hoofdzaak is en wat je weg kunt laten. Dat is geen concessie, dat is vakwerk.
Begin bij het waarom, niet bij de techniek
Een buitenstaander hoeft het hoe niet te begrijpen. Hij hoeft niet te weten via welke methode of met welk model je werkt. Wat hij wil weten is waarom het ertoe doet en wat het hem oplevert. Begin daar. Vertel eerst wat je wilt bereiken en waarom dat de moeite waard is, en pas daarna, als hij erom vraagt, iets over het hoe.
Experts doen het vaak omgekeerd. Ze beginnen bij de techniek, omdat die voor henzelf het interessantst is. Tegen de tijd dat ze bij het waarom komen, is de ander al afgehaakt.
Bouw een brug uit hun wereld
Een vergelijking doet meer dan tien definities. Pak iets dat de ander wel kent en leg je doel daarnaast. Een coach kan een trainingsopbouw uitleggen aan een ouder met een beeld uit het dagelijks leven. Een ondernemer kan een technische dienst uitleggen via iets uit de wereld van de klant. Zo bouw je een brug van wat zij kennen naar wat jij bedoelt.
De beste beelden komen niet uit jouw vak, maar uit dat van hen. Daarvoor moet je weten wie er tegenover je zit. Uitleggen begint met luisteren.
De test: kun je het simpel zeggen?
Er zit nog een tweede laag onder dit alles. Een doel dat je niet eenvoudig kunt uitleggen, heb je vaak zelf nog niet scherp. Zolang je je achter vakjargon verschuilt, kun je vaagheid verbergen, ook voor jezelf. Het moment dat je het aan een buitenstaander moet vertellen, dwingt je om te bepalen wat je nu echt bedoelt.
Uitleggen is daarom meer dan communicatie. Het is een toets op je eigen helderheid. Wie zijn doel aan zijn oma kan uitleggen, weet zelf precies waar hij heen wil.
Een doel dat je aan iedereen kunt uitleggen, is een doel dat je goed hebt geformuleerd. Dat is waar D2 Doelformulering over gaat: niet een vaag voornemen in vaktermen, maar een richting die zo helder is dat een buitenstaander hem kan navertellen. Lukt dat, dan staat je doel.
De Doelsterk-nieuwsbrief
Over doelen stellen, volhouden en groeien. Kort, leuk en meteen bruikbaar. Meld je gratis aan.
Je krijgt een bevestigingsmail. Klik de link erin om je aanmelding af te ronden.